im. Jarosława Iwaszkiewicza
w Łodzi
O patronie

Nie ma dziedziny pisarstwa, której by nie uprawiał ten artysta. We wszystkich osiąga prawdziwe mistrzostwo czy to będzie poezja, dramat, powieść, opowiadanie, nowela, esej, felieton literacki, czy też notatnik z podróży.
Jarosław
Iwaszkiewicz urodził się 20 lutego 1894 roku na Kijowszczyźnie. Pochodził
z zubożałej rodziny ziemiańskiej. Ojciec poety był urzędnikiem w cukrowni.
Po ukończeniu gimnazjum w Kijowie studiował w tamtejszym uniwersytecie
prawo, poświęcając się równocześnie muzyce. Razem z poezją całkowicie opanowały
młodego artystę. Zamiłowania te pogłębiały przyjaźń ze swoim kuzynem Karolem
Szymanowskim. Jako poeta zadebiutował wierszem Lilith, wydrukowanym
w miesięczniku "Pióro". W roku 1918 nawiązuje kontakt z kilkoma młodymi
poetami m.in. z Tuwimem, Lechoniem i wraz z nimi zakłada kabaret artystyczny
"Pod Pikadorem". Rok później w 1919 roku tworzy grupę poetycką "Skamander".
Od 1924 współpracuje z tygodnikiem "Wiadomości Literackie", który jest
bliski ideologii założonej grupy. Jego pierwsze tomiki poezji to : Oktostychy
(1919)
i Dyonizje
( 1922). W latach międzywojennych Iwaszkiewicz jako pracownik
służby dyplomatycznej przebywał zagranicą. Lata te przyniosły kolejne tomiki
jego poezji :
Księga dnia i księga nocy (1929), Powrót do Europy
(1931), Lato 1932 (1933), Inne życie (1938). Na bogactwo
utworów Iwaszkiewicza miały wpływ liczne podróże po Europie, oglądane sztuki
po muzeach Włoszech, Hiszpani, Francji. Poeta dał się poznać jako świetny
prozaik i dramaturg dzięki powieścią Hilary, syn buchaltera (1923),
Księżyc wschodzi (1925), Zmowa mężczyzn (1930), Czerwone
tarcze (1934). Ta ostatnia to powieść historyczna o losach sandomierskiego
księcia Henryka. Przed II Wojną Światową ukazały się Pasje błędomierskie,
które przedstawiały obraz nadchodzącej grozy. Iwaszkiewicz wydał równieź
w latach trzydziestych szereg nowel i opowiadań m.in.: Brzezina
(1932),
Panny z Wilka ( 1933), Młyn nad Utratą(1936),
Zygfryd
(1936), Róża (1936). Utwory te nasycone są specyficznie "Iwaszkiewiczowskim
żywiołem". Samotność, sztuka, miłość, śmierć i przemijanie, a ponad wszystkim
ślepa namiętność burząca cały ustalony porządek - oto główne motywy przewijające
się przez te utwory. Dzięki nim znalazł się w gronie najsłynniejszych polskich
nowelistów. Cechy dramaturgii poety odnajdujemy w utworze drukowanym w
"Skamandrze" pt. Kochankowie z Werony w 1928 roku. W późniejszych
latach objawi się ona w sztuce o Chopinie pt.Lato w Nohant, o Puszkienie
Maskarada,
o autorze Kamedii ludzkiej Wesela pana Balzaka i w sztuce
Kosmogonia.
Czas wojny i okupacji poeta przeżył w kraju, przebywając w swej podwarszawskiej
siedzibie w Stawisku. Od roku 1952 przez wiele kadencji jest posłem na
Sejm PRL. Redaguje w latach 1945 - 1946 w Poznaniu dwutygodnik " Życie
literackie" oraz w latach 1947 - 1948 tygodnik "Nowiny Literackie". W 1955
roku zajmuje stanowisko naczelnego redaktora miesięcznika literackiego
pt. "Twóczość". Jest jednym z czołowych działaczy Międzynarodowego Ruchy
Obrońców Pokoju, a także przez kilka lat pełni funkcję przewodniczącego
Polskiego Komitetu Obrońców Pokoju. Ponadto trzykrotnie sprawuje funkcję
prezesa Związku Literatów Polskich. Po wojnie ukazały się jego tomiki wierszy
m.in.: Ody olimpijskie, Warkocz jesieni, Ciemne ścieżki, a
także utwory zawarte w zbiorze Wiersze z różnych epok 1912 - 1952.
Rok 1963 przynosi kolejny tomik poezji pt.
Jutro żniwa, w 1967 tomik
Okrągły rok. W 1988 roku ukazał się zasobny tom liczący 800 stronnic
pt. "Wiersze zebrane poety" . Jego powojenne nowele zostały zawarte
w tomach : Nowa miłość i inne opowiadania, Stara cegielnia, Nowele włoskie,
Tatarak i inne opowiadania, Heydenreich i Cienie, Dziewczyna i gołębie,
O psach, kotach i diabłach, Ucieczka Felka Okonia. Prawdziwymi arcydziełami
nowelistyki są : Matka Joanna od Aniołów oraz Bitwa na równinie
Sedgemoor.
W nowelach : Młyn nad Lutynią, Cmentarz w Toporowie,
Młyn nad Kamienną, Kwartet Mendelsona powracają echa wojny i okupacyjnych
przeżyć. Plonem artystycznym licznych podróży pisarza po świecie są nowele
:
Borsuk, Opowieści prowansalskie, Opowiadanie argentyńskie, Opowiadanie
z krainy Papuasów. Najszerzej zakrojonym dziełem Iwaszkiewicza jest
powieść SŁAWA I CHWAŁA, której dwa tomy ukazały się w latach 1956
- 1958, trzeci zaś w roku 1962. Iwaszkiewicz ponadto jest autorem książek
dla młodzieży o Sandomierzu, o Bachu i Chopinie, a także esejów i pamiętników
z podróży pt.
Gniazdo łabędzie, Listy z podróż do Ameryki Południowej,
Książka z Sycylii . Iwaszkiewicz jest laureatem Państwowej Nagrody
Literackiej I stopnia, przyznanej mu trzykrotnie w latach 1952, 1955, 1970.
Rząd i Partia w uznaniu zasług pisarza dla naszej literatury i kultury,
odznaczyły go w 70 - tą rocznicę urodzin Orderem Budowniczego Polski Ludowej.
Poeta zmarł w 1980 roku.